เครือข่ายลดบริโภคเค็มเผยผลวิจัยมาตรการให้ความรู้และปรับพฤติกรรมลดเค็ม ได้ผลเฉพาะกลุ่มผู้ป่วย NCDs - Today Updatenews

Breaking

Home Top Ad

Post Top Ad

วันพฤหัสบดีที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

เครือข่ายลดบริโภคเค็มเผยผลวิจัยมาตรการให้ความรู้และปรับพฤติกรรมลดเค็ม ได้ผลเฉพาะกลุ่มผู้ป่วย NCDs

 


เครือข่ายลดบริโภคเค็มเผยผลวิจัยชี้ มาตรการให้ความรู้และปรับพฤติกรรมลดเค็มได้ผลเฉพาะกลุ่มผู้ป่วย NCDs เท่านั้น ขณะที่คนไทยทั่วไปยังกินโซเดียมเกินเกณฑ์ พร้อมเสนอให้ยกระดับมาตรการทางกฎหมายและภาษีโซเดียมเพื่อลดผู้ป่วยรายใหม่


รศ.นพ.สุรศักดิ์ กันตชูเวสศิริ ประธานเครือข่ายลดบริโภคเค็ม เปิดเผยว่า การบริโภคโซเดียมเกินความจำเป็นยังคงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่นำไปสู่วิกฤตโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในประเทศไทย แม้ที่ผ่านมาจะมีการรณรงค์สร้างความตระหนักรู้แก่ประชาชนอย่างต่อเนื่อง แต่หลักฐานทางวิชาการล่าสุดสะท้อนให้เห็นข้อจำกัดที่สำคัญของแนวทางดังกล่าว ในการศึกษาได้รับการตีพิมพ์ ในวารสาร  Nutrients  https://doi.org/10.3390/nu18223803 โดยภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ร่วมกับเครือข่ายลดบริโภคเค็ม พบว่าการรณรงค์ให้ความรู้และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในคลินิกและในชุมชน พบว่าสามารถช่วยให้ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงปรับลดการบริโภคโซเดียมและควบคุมระดับความดันโลหิตได้จริง ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจากการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 (พ.ศ. 2567–2568) ที่พบว่า กลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมองและโรคไตเรื้อรังระยะลุกลามจะบริโภคโซเดียมลดลง โดยมีการบริโภคโซเดียมต่ำกว่ากลุ่มประชาชนทั่วไปอย่างชัดเจน แต่ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ อ้วนและโรคเบาหวานยังคงมีความเสี่ยงสูง เนื่องจากการบริโภคโซเดียมที่มากเกินไป รวมทั้งกลุ่มคนทั่วไปที่ยังไม่ป่วยกลับยังไม่มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและยังคงบริโภคโซเดียมสูงเฉลี่ย 3,650.2 มิลลิกรัม/วัน โดยประชากรถึง 88.2% บริโภคเกินเกณฑ์แนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) ที่กำหนดไว้ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม/วัน ตัวเลขนี้แทบไม่ลดลงเมื่อเทียบกับผลสำรวจในปี 2019 (3,636 มิลลิกรัม/วัน)

           


  จากผลการศึกษาดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า มาตรการให้ความรู้และขอความร่วมมือจากภาคอุตสาหกรรมเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการป้องกันไม่ให้เกิดผู้ป่วยรายใหม่ในสังคมไทย จึงจำเป็นต้องยกระดับไปสู่มาตรการเชิงโครงสร้างที่เข้มข้นขึ้น ประกอบด้วย 4 แนวทางหลัก ดังนี้

              1.มาตรการทางกฎหมายและภาษี (Taxation) ในผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปและอาหารสำเร็จรูปที่มีปริมาณโซเดียมสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน (เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนมขบเคี้ยว) เพื่อควบคุมปริมาณโซเดียมและผลักดันให้เกิดการปรับเปลี่ยนสูตรเพื่อลดปริมาณโซเดียมในผลิตภัณฑ์อาหาร โดยคิดอัตราภาษีเพิ่มขึ้นตามระดับปริมาณโซเดียม เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ภาคอุตสาหกรรมปรับสูตรลดโซเดียม (Reformulation)

               2.มาตรการจำกัดการตลาด (Marketing Restrictions) การควบคุมการโฆษณาและส่งเสริมการขายในกลุ่มเยาวชนและวัยทำงาน โดยออกกฎหมายห้ามโฆษณาผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่มีโซเดียมสูงเกินเกณฑ์ในสื่อที่เข้าถึงเด็ก เยาวชน และคนรุ่นใหม่ รวมถึงการจำกัดการทำตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์และแพลตฟอร์มออนไลน์

               3.การกำหนดปริมาณโซเดียม โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารสำเร็จรูป (Maximum Sodium Limits) ถ้าเกินปริมาณที่กำหนด นอกจากมีเกณฑ์ภาษีคอยควบคุมแล้ว ยังต้องมีฉลากคำเตือน เพื่อเป็นการแจ้งข้อมูลให้ผู้บริโภคได้รับรู้  นอกจากนี้ในฉลากคำเตือนบนบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ (Front-of-Package Warning Labels)  นั้น การใช้ฉลากเตือนจะต้องเข้าใจง่ายและชัดเจน มีการออก "ฉลากเตือน" ที่ระบุข้อความชัดเจนว่า "โซเดียมสูง" เมื่อผลิตภัณฑ์นั้นมีปริมาณโซเดียมเกินเกณฑ์ที่กำหนด

               4.นโยบายการจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้มีอาหารเพื่อสุขภาพในองค์กร (Healthy Food Procurement Policies) การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมทางอาหาร ออกระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ กำหนดให้โรงอาหาร การจัดเลี้ยงประชุม และร้านค้าสวัสดิการในโรงพยาบาล โรงเรียน มหาวิทยาลัย และสถานที่ราชการ ต้องจัดหาอาหารและเครื่องดื่มที่ผ่านเกณฑ์โซเดียมต่ำ มีเมนูผักและผลไม้ที่อุดมด้วยโพแทสเซียมในสัดส่วนที่เหมาะสม และห้ามจำหน่ายหรือเสิร์ฟผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากเตือน "โซเดียมสูง"

ทั้งนี้แนวทางข้อเสนอทั้งหมด จะเป็นการสร้างบรรทัดฐานใหม่ในสังคมได้ โดยการผลักดันมาตรฐานรสชาติอาหารในสังคมไทยภายใต้แนวคิด "เค็มน้อยอร่อยได้" ให้เป็นที่ยอมรับในวงกว้าง  โดยงานวิจัยยังพบว่า มีกลุ่มเสี่ยงที่บริโภคโซเดียมสูง โดยกลุ่มอายุ 30–44 ปี บริโภคโซเดียมเฉลี่ยสูงสุดตามช่วงวัย (3,956.4 มิลลิกรัม/วัน) ผู้ที่มีภาวะอ้วนระดับ 2 (BMI ≥ 30 กก./ตร.ม.) บริโภคเฉลี่ยสูงถึง 4,195.3 มิลลิกรัม/วัน และผู้ที่มีระดับการศึกษาสูงกว่า (มัธยมศึกษาและอุดมศึกษา) มีความเสี่ยงในการบริโภคโซเดียมเกินเกณฑ์สูงกว่ากลุ่มประถมศึกษา

นอกจากนี้ในเรื่องของความแตกต่างตามรายภูมิภาค โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีปริมาณการบริโภคโซเดียมเฉลี่ยสูงสุดในประเทศ (3,727.8 และ 3,727.7 มิลลิกรัม/วัน ตามลำดับ) ขณะที่ภาคกลางมีความเสี่ยงต่อการบริโภคเกินเกณฑ์และมีความไม่สมดุลของอัตราส่วน Na/K สูงที่สุด (5.1) ส่วนภาคใต้มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด (3,397.5 มิลลิกรัม/วัน) และสำหรับผู้ที่มีความดันโลหิตอยู่ในเกณฑ์เสี่ยง (130–139 / 80–89 mmHg) ผู้ป่วยเบาหวาน และผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ ยังคงมีสัดส่วนการบริโภคโซเดียมเกินเกณฑ์สูงมาก ในทางกลับกัน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3–5 และผู้ที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมองมีแนวโน้มบริโภคโซเดียมลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ค่าเฉลี่ยก็ยังคงสูงกว่า 2,000 มิลลิกรัม/วัน อยู่ดี

           


   ท้ายที่สุดการแก้ไขปัญหาการบริโภคโซเดียมเกินในสังคมไทยไม่ควรเป็นเพียงการเรียกร้องให้ประชาชนปรับเปลี่ยนพฤติกรรม แต่ต้องมุ่งปรับเปลี่ยนระบบอาหารที่ประชาชนต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน จากการรณรงค์ให้คนเลือกกินเค็มน้อย ไปสู่การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดี โดยรัฐต้องมีบทบาทสำคัญในการเพิ่มการเข้าถึงอาหารโซเดียมต่ำ รวมถึงกำกับดูแลอุตสาหกรรมอาหารผ่านมาตรการทางกฎหมาย ภาษี และกลไกเชิงนโยบายที่เป็นรูปธรรม เพื่อให้การลดโซเดียมไม่ใช่เพียงทางเลือกของผู้บริโภค แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกภาคส่วน เพราะการป้องกันโรค NCDs ที่ยั่งยืนไม่ใช่แค่ทำให้ประชาชนรู้จักเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพ แต่ต้องทำให้อาหารที่ดีต่อสุขภาพเป็นทางเลือกที่เข้าถึงได้ง่ายและเป็นมาตรฐานของสังคม ดังนั้นคณะผู้วิจัยชี้ให้เห็นว่าการรณรงค์ให้ความรู้เพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอที่จะบรรลุเป้าหมายลดโซเดียมของประเทศลง 30% จึงเสนอให้ใช้มาตรการทางนโยบายอาหารที่เข้มข้นขึ้น เช่น การจัดเก็บภาษีอาหารที่มีโซเดียมสูง การจำกัดการโฆษณา การกำหนดเพดานปริมาณโซเดียมสูงสุดในอาหารแปรรูป การติดฉลากเตือนด้านหน้าบรรจุภัณฑ์ รวมถึงการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงผักผลไม้ที่อุดมด้วยโพแทสเซียมและชุดตรวจวัดโซเดียมในอาหารด้วยตนเอง

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

Post Bottom Ad