วิกฤตเร่งด่วน วาระแห่งชาติ “ขจัดคอรัปชั่น-ฟื้นนิติธรรม คืนอนาคตประเทศไทย” นายอลงกรณ์ พลบุตร ประธานสถาบันเอฟไอไอ. อดีตรัฐมนตรีและรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ เขียนบทความพิเศษ

 

ในวาระงาน Anti-Corruption Awards 2026ลงในเฟสบุ้คส่วนตัวในหัวข้อ

“วาระแห่งชาติ วิกฤตเร่งด่วน

ขจัดคอรัปชั่น-ฟื้นนิติธรรม

คืนอนาคตประเทศไทย”

ในสถานการณ์ที่ประเทศไทยเผชิญความท้าทายที่ต้องตอบโจทย์ประเด็นความโปร่งใส(Transparency)และหลักนิติรัฐนิติธรรม(Rule of Law)อาจนำมาซึ่งความเป็นรัฐที่ล้มเหลว(Failed State)ขาดความน่าเชื่อถือ(Accountability)ในเวทีโลกมีเนื้อหาสาระและมุมมองน่าสนใจอย่างยิ่งโดยเฉพาะจากวิสัยทัศน์และประสบการณ์ของผู้นำการปฏิรูปอดีตรัฐมนตรีและส.ส.6สมัยผู้ซึ่งได้รับเลือกจากสื่อมวลชนประจำรัฐสภามอบตำแหน่ง“ดาวเด่นแห่งปีของรัฐสภา”คนเดียวจากสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา 700 คนที่มีผลงานโดดเด่นที่สุดแห่งปี พร้อมมอบฉายา“มือปราบคอรัปชั่นรัฐสภา”ทั้งยังเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งกลุ่ม“Corruption Watch”และเขียนหนังสือพ็อกเกตบุ้คชื่อ“สมุดปกดำ เมนูคอรัปชั่น”โดยบทความมีเนื้อหาดังนี้

“….บทความพิเศษ

ในวาระงาน Anti-Corruption Awards 2026

“วาระแห่งชาติ วิกฤตเร่งด่วน

ขจัดคอรัปชั่น-ฟื้นนิติธรรม

คืนอนาคตประเทศไทย”

โดย 

นายอลงกรณ์ พลบุตร

ประธานสถาบันเอฟไอไอ.

อดีตรัฐมนตรีและรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ

อดีตส.ส.ดาวเด่นแห่งปีของรัฐสภา

เจ้าของฉายามือปราบคอรัปชั่น

“..หลักนิติรัฐ นิติธรรม และความโปร่งใส คือเงื่อนไขพื้นฐานของการพัฒนาประเทศ เพื่อส่งต่ออนาคตที่ยั่งยืนให้กับคนรุ่นต่อไป เพราะความสุจริตคือรากฐานที่มั่นคงที่สุดของแผ่นดิน..”

 

  การทุจริตคอร์รัปชันไม่ใช่เพียงปัญหาอาชญากรรมทางเศรษฐกิจหรือข้อบกพร่องทางกฎหมายทั่วไป หากแต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่บั่นทอนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และทำลายความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกลไกภาครัฐอย่างรุนแรง 

     ข้อมูลจากสถิติและดัชนีชี้วัดในช่วงปี 2025–2026 ได้สะท้อน สถานการณ์ดังกล่าวไว้อย่างชัดเจน 

1.ดัชนีการรับรู้การทุจริต (CPI)Transparency International 2026 รายงานว่า ประเทศไทยได้ 33 คะแนนจากเต็ม 100 คะแนน อยู่อันดับที่ 116 ของโลก ตกต่ำว่าปีก่อนหน้านั้นทั้งคะแนนและอันดับสะท้อนปัญหาการเรียกรับสินบนและการใช้อำนาจเพื่อประโยชน์ส่วนตนที่ยังคงเรื้อรังและเลวร้ายลง

นำมาซึ่ง ความเสียหายทางเศรษฐกิจโดยคณะกรรมการร่วมภาคเอกชนประกอบด้วยหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยและสมาคมธนาคารไทยประเมินว่า ปัญหาคอร์รัปชันภาครัฐส่งผลให้ต้นทุนการทำธุรกิจในไทยสูงถึง 58.8% ขณะที่ความเสียหายรวมจากปัญหาการทุจริตสร้างมูลค่าความสูญเสียปีละกว่า 5 แสนล้านบาท จากกระบวนการอนุญาตและการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

 ในขณะที่ดัชนีหลักนิติธรรม (WJP Rule of Law Index): World Justice Project จัดให้ประเทศไทยอยู่อันดับที่ 80 จาก 143 ประเทศ โดยคะแนนการคอร์รัปชันและการบังคับใช้กฎหมายแย่ลงอย่างต่อเนื่อง

     วิกฤตดังกล่าวได้ลุกลามขยายวงกว้าง นอกเหนือจากการเรียกรับสินบนรูปแบบเดิม สังคมไทยยังเผชิญปัญหาทุจริตเชิงโครงสร้างแลระบบได้แก่ การทุจริตสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่นและการซื้อขายตำแหน่งซึ่งทำลายระบบคุณธรรม การทุจริตเงินอุดหนุนมูลนิธิและศาสนสมบัติ ภัยคุกคามจากอาชญากรรมข้ามชาติ นอมินี และทุนสีเทา ตลอดจนคดีสำคัญๆเช่น ข้อพิพาทที่ดินเขากระโดงและกระบวนการฮั้วเลือกตั้ง สว. ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในองค์กรตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจกระบวนการยุติธรรมและรัฐบาลอย่างรุนแรง

ภาพสะท้อนธรรมาภิบาลและหลักนิติรัฐไทยในเวทีอาเซียน

เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนผ่านดัชนีสากลทั้งสองชุด ประเทศไทยกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านธรรมาภิบาลอย่างเด่นชัด

1.มิติความโปร่งใส (CPI)

คะแนนและอันดับของไทย (33 คะแนน อันดับ 116 ของโลก) อยู่ในระดับปานกลางค่อนไปทางต่ำ แตกต่างอย่างชัดเจนจากกลุ่มผู้นำในอาเซียน เช่น สิงคโปร์ ซึ่งครองอันดับต้นของโลกด้วยคะแนน 84 คะแนน และมาเลเซีย ซึ่งมี 52 คะแนน

2.มิติหลักนิติธรรม (WJP Index)

อันดับที่ 80 ของไทยสะท้อนข้อจำกัดในมิติควบคุมการใช้อำนาจรัฐและการบังคับใช้กฎหมายอ่อนแอเมื่อเทียบกับสิงคโปร์และมาเลเซียที่มีความมั่นคงสูงในด้านระบบตรวจสอบถ่วงอำนาจและความโปร่งใส

แผนปฏิรูปคอรัปชั่นขจัดทุจริต

     การแก้ไขปัญหาดังกล่าวต้องอาศัยการขับเคลื่อนนโยบายที่เป็นรูปธรรมผ่าน 4 มาตรการหลัก

1. การปฏิรูปความโปร่งใสด้วยระบบดิจิทัล (Open Government & Open Data): ลดดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและการอนุญาต ด้วยเทคโนโลยีบล็อกเชนและระบบปัญญาประดิษฐ์เพื่อตรวจสอบความผิดปกติแบบเรียลไทม์

2. การบังคับใช้กฎหมายที่เด็ดขาดและรวดเร็ว (Swift and Sure Justice): เร่งปรับปรุงกฎหมายภายในเพื่อเตรียมความพร้อมสู่การเป็นภาคีสมาชิก OECD Anti-Bribery Convention เพิ่มบทลงโทษทางอาญาและมาตรการริบทรัพย์สินต่อผู้กระทำผิดทุกรูปแบบ พร้อมสร้างความอิสระให้แก่หน่วยงานตรวจสอบ

3. การคุ้มครองพยานและผู้แจ้งเบาะแส (Whistleblower Protection): จัดวางระบบความปลอดภัยและมาตรการจูงใจทางกฎหมาย เพื่อสนับสนุนให้ภาคประชาสังคมและข้าราชการกล้าเปิดโปงการทุจริต

4. การสร้างวัฒนธรรมองค์กร (Zero Tolerance Culture): ปลูกฝังค่านิยมสุจริตผ่านหลักสูตรการศึกษาและการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (ITA) อย่างเข้มข้น

ข้อเสนอทางออก: ภาวะผู้นำ ความเด็ดขาด และการเมืองสุจริต ราชการโปร่งใส

มาตรการแก้ปัญหาจะสัมฤทธิผล(outcome)ได้ จำเป็นต้องอาศัย "ภาวะผู้นำ(Leadership)ที่มีเจตจำนงทางการเมืองอันแน่วแน่ (Political Will)" ผู้นำทุกระดับต้องบังคับใช้กฎหมายอย่างเสมอภาค ปราศจากการเลือกปฏิบัติและการแทรกแซงกระบวนการยุติธรรม แก้ปัญหาอย่างเด็ดขาด รวดเร็ว และตอบโจทย์วิกฤตคอร์รัปชันของประเทศในยุคปัจจุบัน

    จุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดคือการเลือกตั้งที่สุจริตเที่ยงธรรม และกระบวนการสรรหาหรือสอบคัดเลือกข้าราชการที่โปร่งใส ปราศจากการวิ่งเต้นซื้อขายตำแหน่ง เพื่อนำพารัฐบาลที่สุจริตและข้าราชการที่ตงฉินเข้ามาทำหน้าที่บริหารประเทศ หากกระบวนการดังกล่าวถูกครอบงำด้วยผลประโยชน์ทับซ้อน ประเทศชาติย่อมสูญเสียโอกาส และประชาชนต้องเป็นผู้แบกรับต้นทุนความเสียหายที่เกิดขึ้น

     รางวัล Anti-Corruption Awards 2026 ในปีนี้ จึงเป็นสัญลักษณ์สะท้อนเจตนารมณ์ร่วมกันของสังคมไทยว่า หลักนิติรัฐ นิติธรรม และความโปร่งใส คือเงื่อนไขพื้นฐานของการพัฒนาประเทศ เพื่อส่งต่ออนาคตที่ยั่งยืนให้กับคนรุ่นต่อไป เพราะความสุจริตคือรากฐานที่มั่นคงที่สุดของแผ่นดิน.”